Temel Değişim

Dünyanın #2 Kodlayıcısı Sizin İçin Çalışıyor

AI kodlama ajanları artık autocomplete değil. Repository farkındalığı olan yazılım ortaklarıdır.

Tüm kod tabanını okurlar

Mimariyi, testleri ve komut çıktılarını anlarlar

Birden fazla dosyayı düzenler ve kendi işini doğrularlar

Uzun görevlerde proje bağlamını korurlar

Net düşünen bir kişinin ekip ölçeğinde iş göndermesini sağlarlar

Agentic Engineering

Vibe coding’in faydalı hali dikkatsiz prompt yazmak değildir. Hızlı AI uygulaması üzerinde yapılandırılmış insan gözetimidir.

Doğal dille spec yazın

Ajana repository bağlamı verin

Diff, ekran görüntüsü, test ve logları inceleyin

Küçük ve doğrulanmış döngülerle ilerleyin

Ürün kararını insanda tutun

Bunlar Otomatik Tamamlama Değil

2000x İddiası

Hadi gerçek rakamlarla hesaplayalım:

Gerçek Bir Örnek

Yapay zeka olmadan: 2–3 hafta. Yapay zeka ile: 4 saat.

Ne Değişti?

Büyük Dil Modelleri mükemmel hafızaya ve sonsuz bilgiye sahip.

Şimdiye kadar yazılmış neredeyse tüm açık kaynak kod üzerinde eğitildiler – ve hepsini ezberlediler

Bağlam pencereleri artık 1 milyon+ token – tüm konuşmanızı hatırlıyorlar

Tek satır yazmadan önce tüm projenizi okuyorlar

İsimlendirme kurallarınızı, mimarinizi ve tarzınızı anlıyorlar

Şimdiye kadar yayınlanmış her framework’ü, kütüphaneyi ve en iyi uygulamayı biliyorlar

Bu bir arama motoru değil. Bu, GitHub’daki her kod tabanını okumuş ve tek bir detayı bile unutmayan mükemmel hafızaya sahip dünya çapında bir mühendis.

Rolünüz Değişti

Temelleri Kurun

$ brew install git node
$ git --version
$ node --version

$ sudo apt install git nodejs npm
$ git --version
$ npm --version

PS> winget install Git.Git
PS> winget install OpenJS.NodeJS
PS> git --version

Tool’u İyi Kullanın

Hafıza sistemlerine geçmeden önce temel döngüyü öğrenin: repoyu aç, bağlam ver, tek değişiklik iste, diff’i incele ve çalıştır.

İlk Proje Akışı

$ mkdir my-portfolio
$ cd my-portfolio
$ git init
$ opencode

> CV bilgilerim burada. emrevarol.com çizgisinde temiz bir kişisel portföy sitesi kur. Hero, hakkında, deneyim, yetenekler, eğitim ve iletişim bölümleri olsun. Mobilde de düzgün çalışsın.

Ajanınız IDE’nizdir

Önemli değişim hangi editörü açtığınız değil. Repository’yi kimin anladığı ve üzerinde aksiyon alabildiğidir.

Terminal sevenler: ajanları doğrudan repo içinde çalıştırın ve diffleri Git’ten inceleyin

IDE insanları: masaüstü uygulamalar/eklentiler kullanın ama küçük commit akışını koruyun

Ekipler: repo hafızasını, komutları ve doğrulama kapılarını standartlaştırın

Herkes: bağlam, plan, düzenle, çalıştır, incele, commit et

Kodun Ötesindeki Sisteminiz

Git: commitler, branchler, incelenebilir geçmiş

Vercel / Netlify: hızlı deploy ve preview

Doğrulama: lokal çalıştırma, loglar, ekran görüntüleri, rollback planı

Logs: ne oldu, ne bozuldu, ne değişti

Davranış Odaklı, Kod Odaklı Değil

İterasyon Döngüsü

Bu sizin yeni iş akışınız. Ezberleyin.

Adım 1: Küçük Başla

Mümkün olan en basit versiyonla başlayın.

> AI eğitmen, değerlendirmeler,
yazma/konuşma/dinleme modülleri,
kelime hazinesi, dilbilgisi,
liderlik tabloları, arkadaşlar,
18 dil ve kimlik doğrulama
içeren eksiksiz bir İngilizce
öğrenme platformu oluştur.

> İngilizce öğrenme platformu
için bir Next.js uygulaması
oluştur ve açılış sayfası yap.
4 öğrenme modülünü (Yazma,
Konuşma, Dinleme, Kelime
Hazinesi) kart olarak göster.
Şimdilik sabit veri kullan.

Adım 2: Bir Özellik Ekle

Temel çalıştığında, tam olarak bir özellik ekleyin.

# İterasyon 2: Veritabanı ekle
> Sabit verileri Prisma ile PostgreSQL veritabanıyla değiştir.
  Lesson, Module ve Progress modelleri oluştur. Her modül için
  örnek dersler ekle.

# İterasyon 3: Kullanıcı kimlik doğrulaması ekle
> NextAuth ile e-posta/şifre ekle. Kullanıcılar kayıt olup
  giriş yapabilmeli. Giriş yapıldığında navbar'da isimlerini
  göster.

# İterasyon 4: AI eğitmen ekle
> Konuşma arayüzüyle bir /tutor sayfası ekle. Kullanıcılar
  mesaj yazar, Claude API İngilizce düzeltmeleri ve ipuçlarıyla
  yanıt verir. Konuşma geçmişini takip et.

Adım 3: Davranışı Test Et

Her özellikten sonra kodu değil, davranışı test edin.

Uygulamayı tarayıcınızda açın

Bir kullanıcı gibi özelliği tıklayarak deneyin

Uç durumları deneyin: boş girişler, hatalı veri, çift tıklama

Mobil görünümü kontrol edin

Yapmanız GEREKMEYEN şeyler:

Üretilen kodun her satırını okumak

Her yardımcı fonksiyonu anlamak

CSS sınıf isimlerini incelemek

Adım 4: Düzenle ve Tekrarla

Bir şey doğru değil mi? Yapay zekaya neyi değiştirmesi gerektiğini söyleyin – davranış terimleriyle.

# Değil: "onClick handler'ı farklı bir state değişkeni kullansın"
# Bunun yerine:
> Bir dersi bitirdiğimde ilerleme çubuğu sayfayı yenileyene kadar
  güncellenmiyor. Bunu düzelt, ilerleme anında güncellensin.

# Değil: "API çağrısının etrafına try-catch ekle"
# Bunun yerine:
> AI eğitmen API çağrısı başarısız olduğunda sohbet donuyor.
  "Bağlantı kesildi, lütfen tekrar deneyin" yazan kırmızı bir
  hata mesajı göster ve gönder butonunu tekrar etkinleştir.

Adım 5: Pişir → Devam Et

Bir özellik “piştiğinde”:

Aklınıza gelen tüm durumlarda beklenen şekilde çalışıyordur

Hataları zarif bir şekilde yönetiyordur

Masaüstü ve mobilde iyi görünüyordur

Bozmaya çalıştınız ama başaramadınız

Pişince: commit edin ve sonraki özelliğe geçin.

> Tüm değişiklikleri "Add AI tutor with conversation history" mesajıyla commit et

Kodu Değil. Davranışı İnceleyin.

Deneyimli mühendisler için en zor zihniyet değişimi budur.

Makineye Güvenin

Deneyimimden sert bir gerçek:

Uç durumları ele almayı hiç unutmaz

Kurallara mükemmel uyar

Dosyalar arasında tutarlı kalıplar yazar

Hiç tembellik yapmaz, kestirmeden gitmez

Her framework’ün her en iyi uygulamasını bilir

Bu her zaman doğru olduğu anlamına gelmez. Varsayılanınız güven, sonra doğrula olmalı – güvenme, sonra yeniden yaz değil.

Yeni Rolünüz: Mimar + ÜY + KG

Artık üç rolü birden üstleniyorsunuz:

Prompt Sizin Spesifikasyonunuz

İyi bir prompt iyi bir spesifikasyondur. Kötü bir prompt kötü bir spesifikasyondur.

> Bir dashboard ekle

> /dashboard adresine bir panel sayfası
  ekle. Kullanıcının öğrenme serisini,
  tamamlanan dersleri, kelime hazinesi
  hakimiyet yüzdesini ve son
  etkinliklerini (son 10 oturum)
  göster. Zaman içindeki ilerlemeyi
  gösteren bir grafik ekle.

Artımlı, Monolitik Değil

Proje: emrevarol.com

emrevarol.com

Portföy, dersler ve faydalı AI araçları için marka konumlandırması.

Proje: engram.tools

engram.tools

AI ajanları için uzun vadeli hafıza ve ekip bilgisi.

Proje: evimibul.org

evimibul.org

Türkiye için AI destekli gayrimenkul arama ve karar desteği.

Proje: english.cash

english.cash

Pratik, kişisel ve erişilebilir AI İngilizce öğrenme.

Projelerdeki Ortak Desen

Farklı domainler, aynı çalışma modeli:

1. Gerçek bir insan ihtiyacıyla başla

2. Davranışı net tarif et

3. AI ile hızlı prototip çıkar

4. Ürünü davranış üzerinden test et

5. Log, küçük commit ve hafıza ile iyileştir

GenAI ile Paralel Ajanlar

9 dile çeviri mi yapmanız gerekiyor? Tek tek yapmayın.

# Claude Code paralel çalışan alt ajanlar başlatabilir
> Ders sayfasını desteklenen 9 dile çevir
  (TR, FR, DE, ES, AR, PT, RW, SW, AM). Her dil için
  paralel ajanlar kullan.

# Sonuç: 9 ajan eş zamanlı çalışır
# ~45 dakika yerine ~5 dakikada 36 dosya çevrildi

Bağlam Her Şeydir

Yapay zeka ancak verdiğiniz bağlam kadar iyidir.

CLAUDE.md – proje düzeyinde talimatlar, teknoloji yığını, kurallar

Hafıza dosyaları – konuşmalar arasında kalıcı bilgi

Net prompt’lar – spesifik, davranış odaklı tanımlamalar

Mevcut kod – yapay zeka kod tabanınızı okur ve kalıplarınızı takip eder

# Kötü bağlam: her seferinde sıfırdan başlamak
> bir sayfa yap

# İyi bağlam: yapay zeka projenizi içten dışa tanıyor
> /leaderboard'a benzer bir /friends sayfası ekle. Ortak
  arkadaşları üstte göster, sonra benzer öğrenme yollarına
  sahip önerilen arkadaşları göster. Mevcut FriendRequest
  modelini kullan.

Yapay Zeka Takıldığında

Olur. İşte yapmanız gereken:

Prompt’u basitleştirin – daha küçük parçalara bölün

Örnek verin – sadece tarif etmeyin, ne istediğinizi gösterin

Hata mesajlarını paylaşın – tam hatayı yapıştırın, yapay zeka hata ayıklamada harikadır

Farklı bir yaklaşım deneyin – “X yerine Y’yi dene”

Sıfırdan başlayın – bazen net bağlamla yeni bir konuşma daha iyi çalışır

Yapay Zeka ile Hata Ayıklama

Yapay zeka inanılmaz bir hata ayıklayıcıdır.

# Hatayı yapıştırın ve bağlamı açıklayın
> Satın Al butonuna tıkladığımda şu hatayı alıyorum:
  "TypeError: Cannot read properties of undefined (reading 'price')"
  Bu sadece piyasada henüz hiç işlem olmadığında oluyor.

# Yapay zeka şunları yapacak:
# 1. İlgili dosyayı bulacak
# 2. Hatayı tespit edecek
# 3. Düzeltecek
# 4. Neyin yanlış gittiğini açıklayacak

Çoklu Dosya Değişiklikleri

Yapay zekanın en büyük avantajlarından biri: birden fazla dosyayı atomik olarak düzenler.

> Bir "favoriler" özelliği ekle. Kullanıcılar ilanları
  kaydedebilsin. Her ilan kartında bir kalp ikonu, kayıtlı
  ilanlarla bir /favorites sayfası ve navbar'da bir sayaç
  rozeti göster.

# Yapay zeka tek seferde şunları değiştirecek:
# - schema.prisma (yeni Favorite modeli)
# - API route (favoriler için CRUD)
# - ListingCard bileşeni (kalp butonu)
# - Navbar (favori sayısı)
# - Yeni /favorites sayfası
# - Veritabanı migration

Yapay Zeka ile YAPILMAMASI Gerekenler

Yapmayın: Yapay zekanın ürettiği kodu Stack Overflow cevaplarına yapıştırmak (sizin kodunuz değil)

Yapmayın: “Yapay zeka yazdı” diye testi atlamak

Yapmayın: Güvenlik açısından kritik kodda uzman incelemesi olmadan yapay zeka kullanmak

Yapmayın: Temelleri öğrenmeyi bırakmak – ne inşa ettiğinizi anlamanız gerekiyor

Yapmayın: Bir başarısız denemeden sonra pes etmek – ifadeyi değiştirin ve tekrar deneyin

Yapmayın: Her şeyi tek bir dev prompt’ta yapmaya çalışmak

Üretim Güvenliği (1/2)

Bu projeleri yapay zeka ile geliştirirken yaşanan gerçek olaylar.

1. Her Zaman Yedeğiniz Olsun

git push --force canlı bir siteyi yok etti (Etki sayfası, Basın sayfası, GenAI dersi — hepsi gitti)

Kurtarma sadece Vercel’in eski deploy’ları saklaması ve ikinci bir kopyanın bulunması sayesinde mümkün oldu

Kural: Asla force push yapmayın. Asla paylaşılan branch’lerde rebase yapmayın. Her zaman geri alma stratejiniz olsun.

2. API Anahtarlarınızı Koruyun

Yapay zeka modelleri API anahtarlarını otonom olarak kullanabilir ve siz farkına varmadan binlerce dolar harcayabilir

Kural: Harcama limitleri koyun. Proje başına ayrı anahtarlar kullanın. Kullanımı günlük takip edin.

Üretim Güvenliği (2/2)

3. Her Şeyi Kaydedin & Raporlar Üretin

Günlük aktivite raporları ve finans raporlarına ihtiyacınız var — yapay zeka ajanlarınızın ne yaptığını ve ne harcadığını bilin

Resend gibi servisleri kullanarak kendinize otomatik günlük özetler e-postayla gönderin

Kural: Dün ne olduğunu göremiyorsanız, kör uçuyorsunuz demektir.

İnsanın Vazgeçilmez Rolü

Yapay zeka bu alanlarda sizi değiştiremez:

Vizyon – Ne inşa etmeliyiz? Neden? (şimdilik)

Empati – Kullanıcıların gerçekten neye ihtiyacı var? (şimdilik)

Yargı – Bu doğru yaklaşım mı? (şimdilik)

Zevk – Bu doğru hissettiriyor mu? Yeterince iyi mi? (şimdilik)

Temel Çıkarımlar

1. Darboğaz artık elle kod yazmak değil; net ürün yargısı.

2. Implementasyon değil davranış tarif edin.

3. Tek küçük değişiklik yapın, çalıştırın, sonra devam edin.

4. Sonuçları screenshot, test, log ve gerçek lokal state ile inceleyin.

5. Secret’ları server’da tutun, maliyeti görünür yapın.

6. Localization ve mobile layout string replace değil ürün işidir.

7. Chatbot, provider rotation ve ajan hafızası için reusable pattern kullanın.

8. Proje hatırlanmaya değer kararlar üretince Engram ekleyin.

9. API anahtarlarınızı koruyun.

10. Rollback ve yedek her zaman olsun.

Ödeviniz

Bu hafta gerçek bir şey inşa edin.